Canvas inzetten in leersituaties

Deze blog is geschreven in samenwerking met mijn collega Suzan Leydesdorff vanuit de HvA Academie. De afgelopen tijd zijn wij op de HvA Academie gaan experimenteren met het gebruiken van een canvas in leersituaties. Wat is een canvas? Als je op internet zoekt naar de betekenis van een canvas, kom je al snel de definitie tegen: Canvas is een stevig weefsel traditioneel gemaakt van hennepvezels. bron Ofwel een doek waarop je kunt schilderen 🙂

Business model vs Change canvas

Als docent heb ik zelf met het business model canvas leren werken tijdens het snelkookpanweekend van ondernemerschap. Het is een visueel sterk instrument dat je kunt inzetten om ideeën in kaart te brengen. Wat ik mooi vind aan het werken met een canvas dat je zo’n canvas op je eigen manier kunt inrichten en gebruiken.

Tijdens de minor Leren en veranderen binnen organisaties zijn we een jaar geleden het boek Engage van v. Olffen, e.a. (2016) gaan gebruiken. Een inspirerend boek met een praktisch Change Canvas. Wat mij opviel was dat studenten het een handig middel vonden om met hun opdrachtgever in gesprek te gaan. Het is een middel om in dialoog snel tot de kern te komen en het maakt het in één oogopslag overzichtelijk waar het over gaat.

Michiel Lucassen schrijft een mooie blog over hoe je een canvas kunt inzetten in de klas, om effectiever aan de slag te gaan met leervragen. Hij heeft een eigen canvas ontwikkeld hoe je met een projectgroep kunt werken aan je eigen project. Het is echt de moeite waard om zijn blog even te lezen!

Een canvas inzetten voor een dialoog tussen docenten

Onlangs hebben we vanuit de HvA Academie met een canvas gewerkt in een training voor docenten van HBO Rechten. Het doel was dat de docenten met elkaar in dialoog gingen om inspiratie op te doen om het leren van hun studenten te stimuleren. Deze groep docenten gaat bovendien een grote verandering tegemoet: vanaf september is het niet langer verplicht voor studenten om bij hun lessen aanwezig te zijn. Hier leefden nogal wat ideeën over…begrijpelijk!

Het maakproces van het Canvas is al heel goed om te ervaren, omdat je dan duidelijk voor ogen krijgt wat je met de training wilt bereiken. Bovendien is het erg leuk om weer eens te tekenen.

Wat heb je nodig? Heel veel gekleurde post-its, een mooi groot, stevig vel/karton en stiften. En wat leuke icoontjes ter inspiratie, bijvoorbeeld van je watsapp!

 

Suzan

Hoe zag de training er uit?

Het canvas hadden we aan de muur opgehangen.

1. KRACHTVERHALEN

De eerste werkvorm was: schrijf individueel (op een post-it) een ‘krachtverhaal’ vanuit je eigen onderwijspraktijk, iets waar je trots op bent, bijvoorbeeld een onderwijsvorm, een start van een les, een contactmoment: een moment waarop je dacht: ‘wow, wat gaat de les lekker!’. Vervolgens door elkaar heen lopen en met minimaal 2 collega’s het krachtverhaal delen. Plenair de post-its op het canvas plakken en kort een rondje delen ‘welk verhaal is je bijgebleven’ en ‘waarom vond je dit een krachtig verhaal?’. Onderaan deze kolom schreven we op het canvas de gemeenschappelijke delers.

IMG_20180327_104504817

2. AANNAMES

De tweede werkvorm was: verzamel alle ideeën, aannames en gedachten die er leven over de aanstaande verandering in de aanwezigheidsplicht. In 3-tallen elkaar interviewen over de vraag ‘wat betekent het afschaffen van aanwezigheidsverplichting voor jou?’. De derde deelnemer noteert als observant alle aannames die hij of zij hoort en geeft deze aan het einde van het interview terug. Dit rouleren tot iedereen aan de beurt geweest is. Het groepje zoekt samen naar de top 3 aannames. Vervolgens weer plenair deze top 3 op het canvas plakken en kort toelichten.

3. OMDENKEN

De derde werkvorm was: per 3-tal kies je een aanname om deze samen ‘om te denken’. Bijvoorbeeld ‘de angst dat studenten niet meer komen’. Hoe is die aanname om te denken?
Wederom werd deze ‘omgedachte aanname’ op het canvas geplakt en plenair besproken. In de psychologie noemen we dit ook wel het uitdagen van onze belemmerende gedachtes.

 

IMG_20180327_104501260

4. EIGEN LEERVRAAG OF EXPERIMENT

Tot slot hebben de docenten stil gestaan bij hun leervraag. Even individueel stil staan (letterlijk: in rust en stilte) bij de eigen leerbehoefte. Vervolgens werd deze – wederom via post-its en ondertekend met eigen naam – op het experimenteer gedeelte op het canvas geplakt. Deze leervragen bieden de basis voor de volgende bijeenkomst. Sommige docenten blijken bijvoorbeeld handvatten te willen om de lessen anders te kunnen gaan vormgeven, anderen kunnen nu al aan de slag met een idee van een collega en kunnen de volgende keer misschien vertellen hoe dat gegaan is.

Het leukste was dat docenten bleven plakken om het canvas in het geheel en elkaars leervragen in het bijzonder nog eens goed te bekijken en te bespreken. Het was daarbij fijn om 15 minuten over te hebben. Het canvas is opgehangen in de flex-ruimte om nog ’s rustig te bekijken.

Met dank aan Nanda.

IMG_20180327_104457069